
Тамхиний тухай яринаа өнөөдөр. Өлсгөлөн байхад хоол, даарч байхад дулаан, ганцаардаж байхад хань, тэвдэж байхад түшиг, гуниж байхад тайвшрал болно шүү дээ. За яахав дээ. Тамхи татдаг дутагдалтай л хүн байгаа биз. Юу ч гэсэн өрөөсөн дугуйнууддаа тусгайлаад дахиад нэг алтан медалийн баяр хүргэчихье. Түвшинбаяр ах ч гэсэн хааяа нэг тамхи сордийн гэсэн шүү хи хи. Тоглосийн итгэчвээ. Би мэдэхгүй л дээ. Хүн гүтгэвэл алдас болох байх. Аам соори. Хаанаас тийм сайхан хүн утаа угзардаг байв гэж... Миний хувьд энэ доопингийг хэрэглээд чамгүй удаж байнаа. Хаях оролдлогийг хар мянган удаа хийсээн. Тэгээд зовлонгоо хуваалцая гэж бодлоо. Сар, 14 хоног, 1 хоног, ганц цаг гээд гарсан хугацаа өөрөө өөр. Ижил тал нь гэвэл буцаж ороод өмнөхөөсөө илүү татдаг болчихийм байна лээ. Үнэхээр л сэтгэлийн тэнхээ хэрэгтэй юм шиг байгаан. Ер нь тамхийг ямар нүгэлтэй, буянтай хүн нь зохиосон бол. Амаараа утаа сороод сайхан байдаг гэдгийг яаж мэдсэн байнаа. За тэгээд зовлон ихээ. Муухай үнэртэнэ, задгай мөнгө халаасанд тогтохгүй , болох болохгүй газар татмаар болно хэцүү хэцүү. Саяхан нэг 2 сар хэртэй татахгүй гүрийж үзсээн. Эхэндээ ч аймаар хэцүү байдгийн байна лээ. Гудмаар явахад тав алхаад л ширхэгийн тамхи тааралдаж сэтгэл сэдрээнэ. Тамхи татаад алхаж байгаа хүмүүсийг хараад атаархана. Жижигхэн хүүхэд өлсөхөөрөө хоол идэж байгаа хүнийг хараад ам нь хөдөлдөг шүү дээ бараг л тэрэн шиг юм болно. Кино үзээд суухад тамхитай хэсэг заавал гарна. Хамар амаараа утаа саагуулаад бүр уушигны шүүс ялгаруулаад хаячихна. Шөнө зүүдлэгдэнэ. Яаж зүүдлэгдэнэ гээч. Яг сайхан татах гэж байсан чинь гал олдохгүй байна, хугарчихлаа, бороо ороод норгочихлоо, сорогддоггүй ээ гээд л солиорч өгнө дөө. Яах аргагүй донтсон нь тэр юм байхдаа. Тэгээд л сайхан шалтаг хайж эхлэнэ шүү дээ. Ганцыг татлаа гээд буцаад орчих биш, өнөөдөр чинь баярын өдөр яахав дээ, тийм ч юманд сэтгэл шаналаад байна гээд л. Татдаггүй хүмүүс бол ойлгодоггүй юмаа. Энэ утааг хаяхад юун хэцүү байхав сэтгэл л мэднэ, гашуун юмны юу нь гоё байдаг байнаа энэ тэр... Би ч гэсэн орохоосоо өмнө тэгдэг байсиймаа. Сонирхож татаж байгаа юм чинь хаяна гэсэн үедээ л хаячихна, хүмүүс гарч чадахгүй байна гэж юугаа яридаг байнаа гэж боддог байлаа, яридаг байлаа. Тамхины хор хөнөөлийн тухай зөндөө л юм байдаг. Тэр бүхнийг уншаад сэтгэл өвдөнө гэж байхгүй болсоон. Сүх далайтал үхэр амараа гэж... Уг нь их хортой юм байгаан ш дээ энэ хог чинь. Үр хүүхдэд нөлөөлнө, хорт хавдар болно, орчин тойрныхоо хүмүүсийг хордуулна. Ингэхэд орчин тойрнийхоо хүмүүсийг хордуулна гэдэгтэй санал нийлдэггүй юмаа. Ямар ам хамар луу нь үлээгээд байгаа биш, гэр орондоо хажууд нь татаад байгаа биш. Үсрээд л татсаны дараа жоохон үнэртэнэ. Ухамсартай хэрэглэнэ ш дээ. Бас мөнгөлөг үедээ бохь, чихэр энэ тэрхэн аваад ам руугаа хийчихнээ. Нээрээ гарахаар бас сонин юм байлаа шд. Өглөө ажил руугаа явах болгондоо авдаг тамхи авдаг байсан эгч хүртэл гайхаж харж мараад, хэд хоногийн дараанаас нөгөө эгчээс бүр хүн юм авахгүй байгаа юм шиг санагдаад орлогогүй болчихсон ч юм шиг санагдаад өрөвдөх сэтгэл ч төрөх шиг. Хэ хэ. За за өөрийгөө өмөөрөөд, тамхиа магтаад унах шиг боллоо. Хүн амьтан уруу татаад яахав. Хор хөнөөлийнх нь талаар яръя даа. Энэ тэндээс авсийм шүү. Та бүхэн энийг сайн уншаарай. Хэдүүлээ энэ “хорноос” татгалзъя.
1. Эр эмийн ёсыг судлагч нэрт эрдэмтэн Л.Я.Якобсоны дvгнэлтийг vзвэл бэлгийн сулрал евчний 11 хувь нь тамхи их татсанаас болдог байна.
Жирэмсэн эмэгтэйчvvд тамхи татах нь бvр ч аюултай гэдгийг хэлээд яах вэ! Эхийн сvvнд никотин шингэж нярай, нялх хvvхдийн мэдрэл, биеийг их хордуулдаг.
Тамхи татдаг хархvv аятайхан юм шиг харагдвал том эндvvрэл шvv! Тамхи татах нь зориг хатуужлаар тегелдер эр хvний шинж огт биш, харин сул дорой хvний тэмдэг. Бас биеэ тоосон сагсуу хvний нэг илрэл гэж болно. Тамхины гоё хайрцаг, асаагуур гаргаж гайхуулах нь еерийгее догь, <<менге ихтэй>> хvн болгож харуулах гэсэн хуурамч санаа. /Жинхэнэ тамхичин хэзээ ч ийм зүйл боддоггүй л юм уг нь. Дүр эсгэгчид л.../ Тамхины утаагаар еерийгее тедийгvй, орчин тойрны хvмvvсийг хордуулж байдаг.
Тамхи айл ерхийн енге vзэмжийг хvртэл гутаадаг ба эд материалын том гарз хохирол учруулдаг билээ.
2. Богино хугацаанд vvсэх нелеелел
Үснээс муухай vнэр vнэртэнэ.
Тархины хvчилтерегчийн хангамж багасна.
Амнаас муухай vнэр vнэртэж, шvд шарлана.
Уушигны хvчилтерегчийн хангамж муудсанаар бие суларч, амьсгал бачуурна.
Зvрхний ажиллагаа хурдасч, даралт ихэснэ.
Хуруу, гар шарлана.
3. Удаан хугацаанд vзvvлэх нелеелел
| -Тархины цус харвалт | | -Амны хендийн болон улаан хоолойн хорт хавдар |
4. Тамхинд 4000 терлийн химийн нэгдэл байдгийн дотор хvнийг маш хvчтэй донтуулдаг никотин болон хорт хавдар vvсгэдэг 43 терлийн хорт бодис агуулагддаг.
Татаж буй тамхины утааны 20 хувь нь эзнийхээ уушгинд, vлдсэн 80 хувь нь орчны агаарт дэгдэж еерийгее болон эргэн тойрны хvн ба амьтныг хордуулдаг.
Тамхины утаатай ереенд 1 цагийн турш байгаа хvн 15 ш тамхи татсантай тэнцэхvйц хэмжээний хавдар vvсгэгч бодисуудаар амьсгалдаг.
5. Жилд ойролцоогоор 130 сая хvvхэд терж байгаагийн 50 сая нь идэвхигvй тамхичид болж байна. Нярайн гэнэт нас баралт тамхичин эхээс терсен хvvхдэд 5 дахин их тохиолддог.
Эцэг эхийн тамхины утаанд ертсен хvvхдvvдийн 50-100 хувь нь ханиад, чихний халдвар, гуурсан хоолойн vрэвсэл, багтраа, хатгаа евчинд илvv ертдег.
Эцэг эх нь тамхи татдаг гэр бvлээс гаралтай хевгvvдийн 67 хувь нь, охидын 78 хувь нь тамхичин болдог.
6. Та vvнийг мэдэх vv
-Тамхи болгонд хорт хавдар vvсгэгч олон янзын бодис агуулагддаг.
-Єдєр болгон нэг хайрцаг тамхи татдаг хvний уушгинд нэг жилийн хугацаанд 1 л бохь хуримтлагдана.
-Нэг тамхи татсан хvний нас 8 минутаар богиносдог.
-Тамхи татсанаар таны бие махбодь ч, хvний сэтгэл санаа ч тvvний хамааралд орно. Тамхиа хаяхгvй бол биеийн тамирын дасгал тамхины сєрєг нєлєєг арилгаж чадахгvй.
-Гэр ахуйн аймшигт гал тvймэр гарахын шалтгаан нь тамхинаас болдог.
-30 сая гаруй тамхичид тамхинаас гарснаа мэдээлжээ.
7. Тамхинаас гарах аргыг 2 ангилж байна:
- Шууд хаях арга
Шууд хаясан тохиолдолд хvний биед аливаа серег нелее байдаггvй.
- Аажим хаях арга
Зуршлыг бага багаар еерчлех (еерийн хяналт, еерийн удирдлага, нийгмийн дэмжлэг)
Никотин орлуулах эмчилгээ (никотинтой бохь, арьсан дээр наадаг никотинтай наалт)
Бусад эмийн аргууд (ургамлын, амьтны гаралтай)
Гипноз эмчилгээ
Зvv теенvvр
Хувь хvнд хандсан арга барил
Тамхинаас гарч байгаа хvн 6З /зургаан зээ/-ийг зарчмыг баримтлаарай.
1. Зарлах: Би тамхи татахгvй байхаар шийдлээ гэж еерее еертее давтан хэл.
2. Зайлсхийх: 10 минут хvлээ. Ихэнх хорхой, хvсэл 3-5 минут л vргэлжилнэ.
3. Зев амьсгалах: Хоёр юмуу гурван удаа гvн амьсгал авахад л та тайвширна.
4. Зевхен шингэн юм, ус уух: Буцалгасан усыг маш аажмаар шимж уу.
5. Завгvй байх: Явган яв, хэн нэгэнтэй ярь, тайвшир, бохь зажил, еер дуртай зvйлээ хий.
6. Залбир, сvсэглэх: Дотроо сvсэглэ, залбир, дотоод сэтгэлээсээ ямар нэг тусламж хай.










Өвөл нэг иймэрхүү л байна даа.
Хэр зузаан мөс тогтож байна даа.
Адуу ус хоёр. Адуу ч сайхан амьтан шүү.
Өнгө будгийн зохицол. Байгалаас л төгс өнгө харагддаг шүү дээ.
Энийг Монголчууд бид нүдэн харз гэж нэрлэдэг. Дор хаяж 10 метр гүнзгий гээд боддоо.
Энэ харин жинхэнэ анагаадгүй өвчин байдаггүй рашаан.
Элс ус байгаль. Гайхалтай зохицол.
Байгаль эхийн зураг. Өвгөн модны үрчлээс.























